عبد الحسين شهيدى صالحى
54
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
تفسير الواقدى ، اثر ابو عبد الله محمد ( مدينه 130 - بغداد 207 ق ) فرزند عمر بن واقد اسلمى مدنى معروف به واقدى و از مورخين و مفسران و محدثين شيعه بود . وى در اكثر علوم آثار بسيار گرانقدرى از خود باقى گذاشته است كه بعضى از آنها به طبع رسيده است . سيد محسن امين عاملى در اعيان الشيعة به تفصيل شرححال وى را نگاشته و به نقل از ابن نديم چنين نوشته است : كان يتشيع حسن المذهب يلزم التقيه . ذهبى در تذكرة الحفاظ از وى نام برده و در سير اعلام النبلاء اقوال سنىهايى كه به خاطر تشيعاش او را جرح نمودهاند ذكر كرده سپس قسمتى از تفسير او را آورده است . تفسير وى در يك جلد به عربى و به شيوهء روائى كه طى كتب حديث عامه و خاصه نقل گرديده است . خير الدين زركلى در اعلام تفسير خطى او را معرفى كرده است ولى محل نسخهء آن را ذكر نكردهاند . منابع : اعيان الشيعه ، 10 / 30 ؛ الاعلام ، 6 / 311 ؛ تاريخ بغداد ، 3 / 3 - 21 ؛ تذكرة الحفاظ ، 1 / 348 ؛ تاريخ دمشق ، ابى عساكر ، تلخيص ابن منصور ، 23 / 131 ؛ البداية و النهاية ، 9 / 363 ؛ شذرات الذهب ، 2 / 18 ؛ كشف الظنون ، 1 / 460 به بعد ؛ مصفى المقال ، 421 ؛ العبر ، 1 / 353 ؛ ميزان الاعتدال ، 3 / 662 ؛ فهرست ، ابن نديم ، 111 ؛ النجوم الزاهره ، 2 / 184 . تفسير الفراء ، اثر ابو زكريا يحيى ( 144 - 207 ق ) فرزند زياد الاقطع بن عبد الله بن مروان ديلمى معروف به الفراء ، از مفسران شيعه و نحويين اماميه در كوفه . علوم عربى و لغت و نحو و تفسير را از شيوخ علماى شيعه اخذ كرد و از مشهورترين شاگردان كسائى است . پدر او زياد الاقطع هنگام قيام حسين بن على بن الحسن المثلث عليه ظلم هادى بن مهدى بن منصور خليفهء عباسى به وى پيوست و در جنگ فخ در سال 169 ق دستش قطع گرديد و به زياد الاقطع شهرت يافت . وى از جمله مفسران شيعه است كه به تأليف يك تفسير اكتفاء نكرده و به تأليف آثار قرآنپژوهى مختلف پرداخته است . از جمله : الجمع و التثنية فى